Sağlık bilgileri sağlık hakkında İlkyardım bilgileri yaralılara ilk yardım uygulamları

Suda boğulma tehlikesi geçiren bir kişiye, eğer ki kendiniz iyi bir şekilde yüzmeyi bilmiyorsanız, kesinlikle müdahale etmiyorsunuz. Çünkü sudaki çırpınan insan kurtulmak için size sarılacaktır ve sizi de suyun dibine doğru çekebilir. O yüzden kendinizden eminseniz girip o kişiyi kurtarıyorsunuz, sudan dışarıya çıkarıyorsunuz. Suda boğulmalarda genellikle kuru boğulma vardır. Yani akciğerler su ile dolmaz, yalnız her zaman akciğerler su ile dolmaz. Bu nedenle kişiyi çıkarıyorsunuz bilinci yerinde ise zaten her hangi bir müdahale yapmadan onu iyileşme pozisyonuna getirip sağlık kuruluşuna mutlaka götürüyorsunuz ama bazı zaman baktınız hastanın bilinci yok aynı yaşam desteği uyguluyosunuz, yani önce geliyosunuz solunumunu kontrol ediyorsunuz, ondan sonra işte normal olarak temel yaşam desteğini uygulamaya koyuluyosunuz.

Sudan çıktıktan sonra eğer kazazedemizin bilinci yerinde ise yan yatırıyorsunuz, bir elini kaldırıyorsunuz, diğer elini çenesinin altına götürüyorsunuz ve hastamızı yan yatış pozisyonuna alıyoruz. Bu pozisyona almamızın genel anlamı akciğerine eğer su kaçmışsa yan yatış pozisyonunda iken hastamızı zorlamadan içindeki suyu boşaltmaya yarar. Birde bu pozisyonda iken kusma yaşanabilirse, kusma anında kazazedemizin kusmuğu ile boğulmasını da engellemiş oluruz. Bu pozisyona bilinci yerinde ise sokuyoruz eğer ki bilinci yerinde değilse temel yaşam desteği sunuyoruz ve bir an önce sağlık kuruluşuna ulaştırmaya çalışıyorsunuz 112 ile hızır acil numaramızı arıyarak

Bayılma çeşitli sebeplerle olabilir, esas olan temel sebep beyine yeterli olan kan gitmemesidir. Korku olabilir, bir olaya karşı duyulan endişe olabilir, en büyük belirgin sebepler bunlar olabilir. Uzun süre aç kalmak olabilir, kan şekerinin düşmesi olabilir, biran için tansiyon düşmesi olabilir, herhangi bir sebeple beyine kan gitmemesi sebebiyle oluşan bir olaydır bayılma ve aslında çok fazla bir özel müdahalesi de yoktur. Bayılan kişiyi kesinlikle ayağa kaldırmaya çalışmıyoruz. Sırtüstü yatırıryoruz, çünkü beyinin kana ihtiyacı var o zaman beyine kan gitmesine yardımcı olmamız lazım. Ayaklarını yukarı kaldırarak beyine kan gitmesine yardımcı olabiliriz.

Beyine yeterli miktarda kan gittiği zaman kişi 3-5 dk. içinde kendine gelecektir. Eğer ki kendine gelmiyorsa bir an evvel bir sağlık kuruluşuna götürerek gerekli kontrolleri yaptırmak gerekir çünkü 5 dk. dan fazla süren bayılmalarda başka sebepler aranabilir. Toplum içerisinde hep duyarız işte örnek olarak; alkol koklatın, soğan koklatın gibi sözler bunların hiçbirine uymuyoruz ve kazazede üzerinde uygulamıyoruz. Çünkü buradaki esas sebep beyine kan gitmemesidir sadece beyine kan gitmesi için yardımcı oluyoruz. Onun haricinde dışarıdan hiç bir şey vermiyoruz ve yapmıyoruz. Sıvı verirsek soluk yoluna kaçabilir, tekrar farklı bir müdahalede bulunmamız gerekir. Yani kazazedeye daha fazla zarar verebiliriz, ancak soğan veya alkol gibi maddeler ile kazazedeye uygulama yapmanın hiç bir anlamı ve faydası yoktur…

Ecza dolabına gelince aslında ecza dolabında bulunan ilaçların evlerde bulundurulup bulundurulmaması bizce biraz tartışmalı bir konu olabilir, çünkü ilaçlar aslında kendi kafamıza göre kendi canımızın istediği zaman alabileceğimiz malzemeler değildir, çünkü her ilacın faydası olduğu kadar zararıda vardır. O yüzden mutlaka ve mutlaka ilaçları doktor kontrolünde kullanılması gerekir.

Ancak herkezin evinde ecza dolabında kullandığımız bir takım ilaçlar olabilir biz şunu söyleyebiliriz ki kronik hastalığı olan insanlar için kullanılan ilaçlar yedekleri ile birlikte ecza dolabında blundurulması faydalıdır. Nasıl mesela bir şeker hastasının ilacı bir kalp hastasının ilacı mutlaka ecza dolabında hepimizin ulaşabileceği yerde çünkü ilkyardım yaparken eğer şeker hastası bir insan yada kalp hastası bir insan benim ilacım şurada diyorsa o ilacı bulabileceğimiz bir yerde olması gerekiyor buda evde yaşayan insanların herkezin ulaşabileceği bir ecza dolabında bulunabilir oradan alıp gerekli müdahaleyi yapmamız gerekir ecza dolabındaki ilaçlarla…

İlkyardım kutusu her yerde bulunması gereken bir çanta olup evlerimizde, araçlarımızda, işyerlerimizde her yerde her zaman için elimizin altında olması gereken bir çantadır. Herhangi bir çantayı ilkyardım çantası olarak kullanabilirsiniz, illaki belli boyutlarda belli şekillerde olmasına gerek yok. Önemli olan içerisindeki malzemelerin tam, eksiksiz olmasıdır. Mesela içinde neler olabilir; gazlı bezimiz ve sargı bezimiz kanama durdurmada ve yara müdahalelerinde kullanabileceğimiz malzemeler, elastik bandajımız diğer bir malzememiz bu da kırıklarda, çıkıklarda sabitlemeler yapmak için kullanılır.

Kanama durdurma için yine tamponumuz olabilir, üçgen sargı bezimiz her zaman için kurtarıcı bir malzeme kırıklarda, burkulmalarda askı malzemesi olarak kullanabiliriz, gazlı bezlerimiz olabilir çeşitli yaralanmalarda kullanabiliriz, kalem ve not defterimizin olması bizim için çok önemlidir çünkü birden fazla yaralanmalar olursa ilkyardım yaptığınız bölgede not almak için ilkyardım yaptığımız kişilere neler yaptığımızı yazabilmek için çantamızdaki bu araçları kullanabiliriz, sabitleme için flasterlerimiz olabilir çeşitli şekillerde, yarabantlarımız küçük yaralarda kullanmak için, tabikisi en önemlileri aslında kendimizi tüm yaralanmalarda hastalıklardan korumak için mutlaka ve mutlaka yanımızda bulundurmamız gereken eldivenlerimiz.

Maskemizin olmasının ayrı bir önemi vardır bizim için solunum yolumuzdan enfeksiyon kapmamak için, makasımız diğer bir malzemedir ve organ kopmalarında kullanılmak üzere turnikemizin olması bizim için gereken malzemelerden bir diğeridir.

İlkyardım eğitimlerinde çeşitli konulara değiniyoruz, İlyardım nedir, amacı, nasıl yapılması gerekir bunlar konuşuluyor. Temel yaşam desteği büyüklerde, çocuklarda, bebeklerde nasıl yapılır bunlar konuşulur. Suni solunum nasıl yapılır, kalp masajı nasıl yapılır, soluk yoluna cisim kaçtığında nasıl müdahale yapılır bunları konuşuyoruz. Kanamalar, kırıklar, yaralanmalara müdahaleleri konuşuyoruz, birtakım medikal hastalıklara örneğin; astıma, kalp krizine, şeker hastasına nasıl yaklaşılması, neler yapılmalı bunları konuşuyoruz.

Hastaları nasıl taşımalıyız ya da nasıl taşımamamız gerekiyor, araçların içerisinden yaralıyı nasıl çıkarmamız gerektiğini gibi bir takım temel ilkyardım konularına değiniyoruz. Paramedikliğe gelince aslında ilkyardım eğitimi alan insanlar paramedik olmuyorlar, ilkyardım eğitimi alan insanlar sadece ilkyardımcı oluyorlar, paramedik olabilmek için iki yıl süreyle, liseden sonra 2 yıl süreyle bir üniversite eğitimi almak gerekiyor ve üniversiteyi bitirdikten sonra sağlık kuruluşlarında çalışmaya başlayabiliyorlar ve bunlar ambulanslarda ilk müdahaleyi yapan sağlık personeli olarak oldukçada iyi bir görev yapıyorlar.

Kaza anında öncelikle gerekli olan önlem kendi sağlığınızı garantiye almalısınız. Kendi canınızın tehlikeye düştüğünü anladığınız anda müdahale yapmamalısınız, bu en önemli özelliktir. Kazazedemizin yanına geliyoruz ve sesleniyoruz. “Beni duyuyormusun, neyin var?, ne oldu?” gibi baktınız hiçbir cevap gelmedi size, o zaman kazazedenizin yanına çöküyorsunuz, çünkü belkide sadece uyuyor olabilir. Kazazedeye gelip dokunuyorsunuz, beni duyuyormusun diye, hayır sizi duymuyor ise hemen 112 ye haber veriyorsunuz, 112 yi arayarak gelişi güzel konuşmuyoruz ve bulunduğumuz yerin, mekanın adresini seri bir şekilde ve uzatmadan vermeye çalışmalıyız.

İlk değerlendirmenizde geldiniz dokundunuz baktınız cevap yok o zaman diyorsunuz ki acaba herhangi bir cisim yumuş olabilir mi? Ağız içine bakıyorsunuz solunumunu kontrol ediyosunuz, herhangi bir şey yok, belkide havayolu tıkanması olabilir. Başı kötü bir pozisyonda durduğu için soluk borusu kapanmış olabilir. O zaman ilk yapılacak şey kazazedenin boyun yaralanmadığını düşünüyorsak, olduğunu düşünüyorsak kesinlikle boyun bölgesini hareket ettirmememiz gerekir. Bir elimiz başta bir elimiz çenede alt çeneyi 90 derece hizalayacak şekilde yukarı kaldırıyoruz ve hava yolunu açıyoruz, ondan sonra bak, dinle, hisset yapıyoruz, bir el göğüs üzerinde yanağımızla kazazedenin soluğunu hissetmeye çalışıyoruz. Kulağımızla da nefes sesini duymaya çalışıyoruz. Baktık herhangi birşey yok 10 saniye süreyle dinledik hiçbirşey olmadığını düşünüyorsak temel yaşam desteğimize başvuruyoruz.

Temel yaşam desteğinden sonra kazazedeyi stabil duruma yani normal durumuna getirebiliyorsak eğer kazazedemizi iyileştirme pozisyonuna yani yan çeviriyoruz ve kusmuğunun yada solunum yolunun yeniden tıkanmasını engellemeye çalışıyoruz. Hastayı solunum ve dolaşım yönünden değerlendirdik herhangi bir problem yoksa o zaman ikincil değerlendirmeye geçiyoruz yani baştan aşağı hastayı muayene ediyoruz. Baş bölgesine bakıyoruz, boyun bölgesine bakıyoruz göğüste yaralanmaları var mı? kontrol ediyoruz muayene ediyoruz, kollara, eklemlere bakıyoruz hareket ettiriyoruz herhangi bir sıkıntısı var mı? Göz bebeklerini kulak içini, ağız içini bütün kazazedenin tepeden tırnağa durumunu kontrol ederek yaralımızın hakkında bilgi edinmeye çalışıyoruz.

  İlkyardım herhangi bir olay olduğunda sağlık görevlileri gelinceye kadar kazazedenin durumunu mevcut halinde korumak, iyileştirmek yada daha kötüye gitmesini engellemek amacıyla yapılan ilaçsız müdahalelerdir. İlkyardım iki safhada oluşur temel olarak; birincil ve ikincil değerlendirme.

   Birincil değerlendirmede hastanın A,B,C,D sini değerlendirmek,

   İkincil değerlendirmede ise bunun haricinde kırık, çıkık, yaralanmalar, kanamalar yönünden hastanın durumunun değerlendirilmesidir.

   Birincil değerlendirmede yaralının veya hastanın A,B,C,D yönünden değerlendiririz yani hastanın solunumu, kalp atışı, bilinci var mı yok mu? bunlar değerlendirili.

   İkincil değerlendirmede ise Şok var mı?, Kırık var mı?, işte kanaması var mı?, bilinci ne durumda, ne yapıyor, nelere cevap verebiliyor bu açıdan değerlendirilir ve sağlık görevlileri gelinceye kadar mevcut durumunun korunması daha kötüye gitmesi engellenmeye çalışılır. Yapılan ilaçsız müdahalelerdir dedik. İlkyardımda kesinlikle ve kesinlikle ilaç yoktur, ilaç kullanılmamaktadır, mevcut elimizdeki malzemeler etrafımızdaki malzemeler değerlendirilerek yapılmalıdır. İlaçlı müdahalelerine de acil tedaviler diyoruz, acil tedavileride sadece hekimler tarafından hastahanede yapılan müdahalelerdir.