Otomobillerde Soğutma Sistemi Görevi: Motorun Çalışabileceği en ideal ısı ortamını sağlar. Silindir içerisine alınan yakıt+hava karışımının ateşlenmesi sonucu ısı enerjisi açığa çıkar. Meydana gelen ısı 1800-2500°C’ye kadar yükselir. Yüksek ısı, silindir kapağı, silindir ve piston gibi elemanlara geçerek ısınmalarına sebep olur. Motor parçalarının belirli miktarlardan daha fazla ısınmaları arzu edilmeyen muhtelif arızalarıda beraberinde getirir. Ayrıca yüksek ısı, motor yağının evsafınıda bozar. Bundan dolayıdır ki içten yanmalı motorlarda soğutma sistemi büyük önem kazanır.
Motorlarda iki tür soğutma sistemi vardır:
-Su soğutmalı motorlar,
-Hava soğutmalı motorlar. Parçaları:
· Radyatör: Motor soğutma suyuna depoluk eder. Soğutma suyundaki ısının, suyun radyatör üzerindeki hareketi esnasında havaya geçmesini sağlar.
· Vantilatör: Radyatör petekleri arasında, kuvvetli bir hava akımı meydana getirerek, ısınmış olan suyun soğumasını hızlandırır. Bazı araçlarda vantilatör bir V kayışı ile krank kasnağına bağlıdır. Bazılarında ise elektrik motoruna bağlıdır.
· Devirdaim (Su) Pompası: Hareketini V kayışı ile krank kasnağından alır. Soğutma sistemindeki suyun hareketinin devamlılığını sağlar.
· Vantilatör Kayışı: Krank kasnağından aldığı hareketi şarj dinamosu, devirdaim (su pompası) ve vantilatöre ileten kayıştır.
· Termostat: motorun soğutma sistemine yerleştirilmiş otomatik bir subaptır. Motor soğukken veya çalışma sıcaklığının altındayken su geçişini önleyerek radyatörü devreden çıkarır ve motorun çabuk bir şekilde uygun çalışma sıcaklığına ulaşmasını sağlar. Motordaki ısı çalışma sıcaklığının üzerine çıkınca, su geçişine müsaade ederek radyatörün devreye girmesini ve soğutma suyu sıcaklığının aynı derecede kalmasını sağlar. Termostatın görevi motor soğutma suyu sıcaklığını, çalışma sıcaklığında sabit tutmaktır. Termostat, silindir kapağı çıkışında bulunur.
· Isı (Hararet) Göstergesi: Sistemdeki soğutma suyunun ısısını gösterir.
· Radyatör Hortumları: Radyatörle motor arasında su irtibatını sağlarlar.
· Takviye (İlave) Su Kabı: Diğer bir adı su taşırma kabıdır. Motor fazla suyunu bu kaba verir, azaldğınında da otomatik olarak bu kaptan suyunu alır.
· Fan Motoru: Bazı motorlarda daha sağlıklı soğuma meydana getirilmesi amacıyla kullanılır. Vantilatör, su pompasından ayrı olarak bir elektrik motoruyla çalışır. Otomatik fanda fan müşiri denilen iki parça vardır. Fan müşiri radyatör suyunun sıcaklığı arttığı zaman elektrik motorunu çalıştırarak radyatörü soğutmaya başlar. Motor suyu soğuduğunda ise müşir tekrar fanı devre dışı bırakır.
· Kalorifer Hortumları: Motor soğutma suyunu, kalorifer radyatörüne iletirler. Sistemin Çalışması: Devirdaim (su pompası) radyatördeki soğutma suyunu belli bir basınç altında silindir çeperlerine (su kanallarına) basar. Isının su motor su çıkışından radyatöre üstten dökülür, radyatörden aşağıya doğru akar, su soğur. Soğuyan su, tekrar motora basılır. Bu sirkülasyon motor çalıştığı sürece devam eder. Hava İle Soğutmalı Sistemin Açıklanması: Hava ile soğutma sistemine sahip motorlarda çıkan ısı doğrudan doğruya havaya iletildiğinden soğutulacak parçaların hava ile temas eden yüzeyleri genişletilmiştir. Krank kasnağına bağlı hava türbününün göndermiş olduğu hava, silindir kapağı ve gövdesinde bulunan soğutma kanatları arasından geçerek motorda istenilen soğutmayı temin eder. Bakımı ve Basit Arızaları:
· Vantilatör Kayışının Kontrolü ve Değiştirilmesi: Kayış sık sık kontrol edilmeli, çatlama, liflenme, kırılma ve fazla aşınma varsa değiştirilmelidir. Araçta yedek ve aynı ölçülerde kayış bulundurulmalıdır. İki kasnak arasında kayışa bastırıldığında 1-1,5 cm. kadar esnemelidir. Kayış gerginlik ayarı, şarj dinamosu ileri-geri alınarak ayarlanır.
· Radyatör ve Radyatör Hortumlarının Kontrolü: Radyatör şase tespit somunları sıkı olmalıdır ve yerinden oynamamlıdır. Radyatörün dış temizliğine dikkat edilmeli, düşük basınçlı su ile dıştan temizlenmeli, hortum kelepçeleri sıkı olmalı, su kaçağına müsaade edilmemeli, çatlamış, liflenmiş eski hortumlar yenisiyle değiştirilmelidir.
· Radyatör kapağının Kontrolü: Radyatör kapağı içinde bulunan subaplar çalışır durumda olmalıdır. Radyatör basıncını kaçıran, subapları çalışmayan kapak orjinaliyle değiştirilmelidir. Radyatör kapağı bozuksa motor hararet yapar.
· Radyatöre Su Konulması (Sıcak ve Soğuk Motorda): Motor çalışmazken yapılan kontrollerden su eksikse tamamlanır. Eğer su tamamen boşalmışsa doldurulur, termostat açılıncaya kadar motor çalıştırılır. Eksilen su tekrar tamamlanır ve radyatör kapağı kapatılır.
Eğer motor sıcaksa motorun az soğuması için rölantinin üstünde bir devirde biraz çalıştırılır. Kapak üstüne hafifçe bastırılarak gevşetilir ve buhar çıkışının tamamlandığından emin olduktan sonra kapak açılır. Motor rölanti durumunda çalışırken ılık suda yavaş yavaş radyatöre doldurulur. Seviyesi tamamlandıktan sonra radyatör kapağı kapatılır. Hararet yapmış bir motor hiçbir halde stop edilemez aksi halde motordaki ısı daha fazlalaşacağından silindir kapağı çatlayabilir. Bunun için motor ısısı normal oluncaya kadar rölantinin az üstünde bir devirde çalıştırılmalıdır.
Unutulmamalıdır ki duran soğuk bir motora sıcak su, sıcak bir motora da soğuk su konulmaz.
· Motorun Hararet Yapmasının Sebepleri: -vantilatör kayışının gevşemiş veya kopmuş olması, -Soğutma suyunun azalması veya kalmaması, -Termostatın bozuk olması, -Devirdaim su pompasının arızalanması, -Radyatörün peteklerinin tıkalı (pis) olması, -Kapalı soğutma sisteminde havanın oluşması, -Fan motorunun arızalı olması, -Sürücü kullanım hataları.
· Kapalı Devre Soğutma Sisteminde, Soğutma Sistemine Su koyarken Dikka Edilecek Hususlar: Kapalı sistem soğutma sonanımında radyatör kapağı açılmaz. Eğer sistemde su eksikse taşırma kabına ilave edilir. Sisteme havanın girmesi engellenmelidir.
· Radyatörde Suyun Kalmamasının Sebepleri: -Radyatörde kaçak vardır, -Radyatör hortum veya bağlantı yerlerinde kaçak vardır, -Radyatör kapağı görev yapmamaktadır. -Kalorifer tertibatında kaçak vardır. -Üst kapak contası yanmıştır.
· Motordan Termostadın Çıkartılmasının Sakıncaları: Termostat motoruna uygun çalışma ortamı temin eder. Termostat çıkartılırsa motor soğutma suyu devamlı soğumaya tabi tutulacağından motor devamlı soğuk bir ortamda çalışmaya mecbur kalır. Buda fazla aşınmalara sebep olur. Soğuk çalışan motor çabuk aşınır.
· Soğutma Sisteminin Yaza ve Kışa Hazırlanması: Günümüz motorlu taşıtlarında böyle bir bakıma ihtiyaç duyulmamaktadır. Ancak kışa girerken soğutma suyunda antifriz yoksa konulmalı, varsa donma derecesine kadar antifriz ilave edilmelidir.
· Fan Motorunun Çalışmamasının Sebepleri: -Fan motorunun sigortası yanmıştır, -Fan motoru ile müşir arasındaki bağlantılarda kopma, gevşeme, oksitlenme vardır, -Fan müşiri arızalıdır, -Fan motoru arızalıdır.
· Takviye (İlave – Taşıma) Su Kabının Kontrolü: Günlük olarak bu kaptaki su seviyesi kontrol edilmeli, eğer azalma tespit edilirse seviyesine kadar ilave edilmelidir.
selamın aleykum .uste bnde bıtane reno broadway rn var usta bunun hararet yaptırdık ve kapak tornolandı 3 gun felan bındık ama motorda sıkıntı yok sımdıde hararet gostergesı 90 a gelıyo ordan ne yukaru gıdıyo nede aşagı ınıyoo fanda calısıyoo bunun sebebı radyator tılalı olabılırmıı yoksa kapaktamı var bı hata bunun cvpsını verebılırsen cok sevınırımmm
Otomobillerde Soğutma Sistemi
--->: Otomobillerde Soğutma Sistemi
Normal
