Benzinli Motorların Yakıt Sistemi

[ETC]

Benzinli Motorların Yakıt Sistemi

Görevi: Değişik yol ve yük şartlarına göre gerekli olan benzin – hava karışımını hazırlayarak silindirlere gönderir.

Parçaları:

• Yakıt Deposu: Motor için gereken yakıta depoluk eder. İçerisinde şamandıra sistemi bulunur.
• Yakıt Boru ve Hortumları: Yakıtın depodan karbüratöre iletilmesini sağlarlar.
• Yakıt Pompası (Yakıt Otomatiği): Yakıtı depodan emerek belli bir basınç altında karbüratöre pompalayarak gönderen elemandır.
• Yakıt Göstergesi: Depodaki yakıt miktarını belirten göstergedir.
• Karbüratör: Motora değişik çalışma şartlarına (yol ve yük gibi) göre gereken benzin – hava karışımını hazırlar. Karbüratörde normal karışım oranı 1/15’tir, değişken olabilir. Emme manifoldunun üzerinde bulunur. Karbüratörde aşağıdaki devereler bulunur:

-Rölanti devresi: Ayağın gaz pedalından çekildiği andaki motorun çalıştığı devredir.
-Güç devresi: Güç istenildiğinde kullanılan devredir.
-Jikle devresi: Soğuk havalarda motorun kolay çalışması için zengin karışımı ayarlayan devredir.
-Kapış devresi: Gaz pedalına aniden basıldığında motorun hızlanarak çalıştığı devredir.
-Yüksek hız devresi: Yüksek hızlarda kullanılan ekonomik devredir.

Karbüratör içinde bulunan şamandıra karbüratör içindeki yakıt seviyesini ve taşımasını önler.

Jikle ise soğuk havalarda ve ilk çalışma esnasında motorun daha kolay çalışması için zengin karışım hazırlayan devredir. Mekanik ve otomatik olmak üzere ikiye ayrılır. Burada dikkat edilecek husus mekanik jiklenin unutulmamasıdır. Jikle, karbüratörün hava giriş deliğinde bulunur.

Not: Motor çalışırken gaz pedalına basılıp çekilir ve bu işlem çok yapılırsa silindirlere bolca benzin gider ve boğulma denilen olay gelir. Motor çalışmaz bu gibi durumlarda 15-20 dakika beklenmeli veya gaz pedalına tam basıldıktan sonra marş yapılarak çalıştırılmalıdır.

· Hava Filtresi: Karbüratöre girecek havanın içerisindeki toz ve pislikleri temizler.
· Emme Manifoldu: Karbüratörde hazırlanan hava – yakıt karışımını emme subaplarına iletir.
· Egzoz Manifoldu: Egzoz gazlarından çıkan yanmış gazla egzoz borusuna iletir.

Sistemin Çalışması:
Hareketini eksantrik milinden alan yakıt otomatiği, motor çalıştığında depodan emdiği yakıtı karbüratöre gönderir. Karbüratörden geçen hava , yakıt + hava karışımı haline gelir ve silindirlerin içerisine emilir. Böylece sistem görevini yerine getirmiş olur.

Enjeksiyon Sisteminin Açıklanması:
Bu sistemde karbüratör bulunmaz. Dizel motorlarda olduğu gibi enjeksiyon pompası ve enjektörler bulunur. Enjeksiyon pompası enjektörlere benzini basınçlı olarak pompalar. Enjektörler ise bu basınçlı benzini bazı motorlarda emme manifolduna, bazılarında ise her silindirin emme subaplarının ağızlarına püskürtür. Böylece benzin – hava karışımı silindirlere emilir. Enjeksiyon sistemli araçlarda enjeksiyon uyarı lambası söndükten sonra marş yapılmalıdır.

Bakımı ve Basit Arızaları:

• Hava Filtresinin Temizlenmesi ve Değiştirilmesinin Zorunluluğu: Hava filtresi toz ve pisliklerden tıkanmışsa, karbüratöre yeterli oranda hava giremez. Motor fazla yakıt sarf eder. Motor boğulur. Bu nedenle filtre belirli zamanlarda ve kilometrede temizlenmeli, belirli kilometrelerde yenisiyle değiştirilmelidir.
• Rölanti Devresinin Ayarlanma Zorunluluğu: Rölanti devri düşükse ayak gaz pedalından çekilince motor stop eder. Rölanti devri yüksek ise motor fazla yakıt sarf eder. Egzozdan siyah duman çıkar.
• Jikle Devresinin Çekili Bırakılmasında Meydana Gelebilecek Etkenler: Araç çok fazla miktarda yakıt tüketir, boğulur ve stop eder. Özellikle mekanik jikle tertibatına sahip araçlarda jikle çekili olarak unutulmamalıdır. Otomatik jikle tertibatları ise zaman zaman kontrol edilmelidir.
• Motorun Fazla Yakıt Yakmasının Sebepleri: Aracı tasarruflu bir şekilde kullanabilmek için aşağıdaki etkenlere dikkat etmek gerekir;

-Araç 90 km/s’den daha fazla hızlı kullanılmamalıdır.
-Hava filtresi kirli veya tıkalı olmamalıdır.
-Jikle çekili olarak unutulmamalı veya kapalı kalmamalıdır.
-Karbüratör ayarları bozuk olmamalıdır. Yakıt sisteminde yapılan ayar rölanti ayarıdır.

• Fazla Yakıt Yakan Egzoz gazının rengi: Fazla yakıt yakan (Zengin karışımla çalışan) aracın egzozundan siyah duman çıkar.
• Motorun Boğulmasının Sebepleri ve Arızanın Giderilmesi: Motor stop durumundayken gereksiz yere gaz pedalına basılıp çekilirse ve bu hareket tekrarlanırsa (gaz pedalı pompalama), jikle çekik unutulursa, hava filtresi tıkalı olursa, motorda boğulma görülür. Boğulan motorun çalıştırılması için 15-20 dakika beklenir. Marş yapılmadan gaz pedalına sonuna kadar basılır ve marş yapılarak motor çalıştırılır.
• Motorun Egzozundan Fazla Bozuk Ses Çıkmasının Sebepleri: Susturucu veya egzoz boruları delinmiş, çürümüş ise araç fazla ses yapar.
• Yakıt Sisteminde Motorun Yaza – Hazırlanması: Hava filtrelerinde varsa, yazın yazlık konuma getirme, kışın kışlık konuma getirilir. Yoksa herhangi bir işlem yapılmaz.
• Karbüratöre Benzinin Gelip Gelmediğinin Kontrolünün Yapılması: Benzinin gelip gelmediğini kontrol etmek için hava filtresi sökülür. Gaz basılır ve bu esnada karbüratörün boğazına benzin geliyorsa tamamdır. Benzin gelmiyor ise muhtemel arızalar şunlardır;

-Depoda benzin bitmiştir.
-Yakıt otomatiği arızalanmıştır.
-Filtre veya borular tıkanmış olabilir.